Chuap (Lungs)

[ 06 June, 2010 | 1 comments ]

Chuap hi kan hre theuh a, lehlam lehlamah lung (Hearts) karah a awm a, kan nunna hnar pakhat a ni a, ka sawi duh tak chu mi thawk harsa deuh reng reng Asthma anga kan ngai vek a, mahni thu thu a, Asthma damdawi lo lei ta mai te lah bolo, hei hi hriat hran a ngai hle a ni. Chuap hi kan taksa a nunna, Oxygen petu ber a ni a, ka leh hnar atangin hrawk bawkah hmunhniha inthenin, an in then darh te telh telh a, atawp ber phei chu te tak te pan deuhin thisen dawt nena inngheng rialin a awm ta a, hetiang hian nuai engemaw zat (Chhiar sen loh) an awm a, bang pan leh kaw deuh sir siar a, tui kan va khawh tir chuan leh lamah a lut ve thin ang hian thisen dawt te te hian chuapa, Oxygen awm kha a bo abang awm lo in a lo hip ta vek a, hmun dangah a sem chhuak leh ta thin a ni.


Vaihlo zu nasa te, Lung chaklo hrim hrim te, natna dang vanga chuap dik loh vanga lung chak lo te a awm ta thin a, kan awm mai mai vawi leh khata kan han thaw huai hi, taksaah Oxygen a tlem lutuk a, thluakin na taka boruak hip turin chuap kha a rawn hrilh vang a ni, chuapa boruak in pek chhawnna kha vaihlo khu emaw rawng hnawih rim (Painter-te) avangte in a lo chhah a, alo chang ta thin a, a lo sawng te ta bawk thin. Duhtawk boruak thisen in a hmu zo lova thawk sek sek te a lo ngai ta thin a ni. Thluak in boruak a duh zat kha tih tlem a awih silova, lung lam khan a pump chak/pump ran a ngai ta a, lung kha a chau ta thin a, thaw hah angin a awm thei a. Tin chuapa boruak luhna kha a te, a zim ta lutuk a nih pawhin, thawk a hah thova, mahse heng chuap diklo bik (Asthma) ah hi chuan thaw ri tep tep (zawhte mu an thaw ri berh berh ang hi) a awm thin. A tawpah phei chuan an vai chauh pui ta a, thihpui mai theih an lo ni ta thin a ni. Chuvangin Vaihlo zuk te, eizawnnaa hmang rawng hnawih hote, thil khu, buh her te, lapaw khawih rengte ho hi hetiang hian an awm duh bik, chuvangin an hna thawhnaah hnar tuam reng tur a ni. Tunlaiah chuan vuah mai theih a tam tawh a, hman ngei ngei tur a ni.
Dr Thangchungnunga, MS (Ortho)

Sakawlh chhinchhiahna ani an ti maw?

| 4 comments ]

Tunlai hian UID (Unique Identification) hian ti ti a ti tam hle mai a. Thu leng vak dawnsawn dan azirin rilru sukthlek pawh a in ang lo hle. Sawi laih a awm chuan chiai mai lova hriat chian tum zawk hi a finthlak fo. Sakhuanna leh rinna nena inkaihhnawih anih phei chuan fimkhur a ngai lehzual. UID chu ngun zawka hriatchian i han tum teh ang. (Hei hi mi thiamte ziak rawn chunga ka ziak a ni. VHL).
1. A hming hrim hrim sawifiahna :
Sap tawngin ‘Unique Identification’ tih a ni a. ‘Unique’ tih hi Dictionary-ah chuan ‘bîk, anpui awm lo’ tihna a ni. ‘Identification’ tih chu ‘hriathran theihna’ tihna a ni leh mai. Tichuan UID (Unique Identification) tih awmzia chu ‘Chhinchiahna bik, anpui dang reng reng nei lo’ kan ti tawh mai ang chu. Mimal tinin Identification (ID) hrang theuh kan nei dawn tihna mai a ni.
2.Enge ni UID chu ?
UID hi India khua leh tui diktak kan nihna felfai zawk leh chiang zawka chhinchhiahna atana duan chhuah a ni a. Unique Identification Authority of India (UIDAI) hi he hna thawktu atana ruat a ni a, anni hian tihdan phung fel tak neiin mitin chhinchhiahna tur database fel tak siam an tum a ni.
3.UID buatsaih chhan hrang hrang te :
1) ID Card lem (Duplicate) lo hluar ta hle mai tih tawpna tur a ni. Duplicate siam theih a ni tawh lovang.
2) India ramin inthlanpui apianga sum tam lutuk a sen ngai ziah hi UID buatsaih fel a nih chuan a ziaawm ang.
3) India khua leh tui nilo, dan lova India rama lo lutte hriat chhuah zung zung theihnana buatsaih.
4) Terrorist-te zalen taka chettlatna ti thuanawp tur atan.
5) Mi retheite tana sum dahhran, diklo taka midangin an dawnsak loh nan(e.g. NREGS)
6) Inbumna (hminglem hawh) tih tlem nan.
4.UID leh a kaihhnawih thil dang tlem :
He card ah hian keimah ka ni ngei a ni tih chhinchhiahna hming leh nihna hrang hrang, thlalak nen Internet-a hmun hrang hrang atang pawha an lo hmuh zung zung theihna turin database siam a ni ang. Ram changkang dangahte chuan an tihna a rei tawh a, sawrkar chet a awlsam phah hle. Misualte leh thiltihsual tum talhte tan erawh hnawhchepna tha tak a ni. Tunlaia changkanna chi khat tehfung a ni bawk. Khawvelah a dang a awm lo tihna a ni reng reng lo.
ATM hmanga hmun hrang hrang atanga pawisa awlsam taka kan lak chhuah zung zung theih nachhan chu kan SBI Account number leh chanchin pawimawhte (details) database -ah khung a ni a, internet-ah thlunzawm a nih bawk avangin, harsa lo takin kan kalna hmun hmun atangin kan la chhuak thei mai ang. He UID hi tih puitlin a nih chuan, awlsam takin Sawrkar Office leh Office hrang hrang kan dawr zung zung thei dawn tihna a ni, phaia zin thin te tan a tangkai zual ang.
5.UID leh thildang ngaihpawlhloh turte :
(i) Globalisation tih leh One World Government tih vel te nen sawi zawm chi a ni lo, thil inpersan daih an ni.
(ii) Real ID: Hei nen hian a inang viaua, mahse, hei hi chu U.S.A.khua leh tui chhinchhiahna bik a ni a, ngaihpawlh loh tur.
(iii) RFID (Radio - Frequency Identification) : UID- hi India khua leh tui chauhte chhinchhiahna a nih laiin RFID hi chu hmun hrang hranga thil chhinchhiahnan hman a ni. Ran vulhnaah, dawr lianah, intlansiaknaah, motor silnaah, tool Booth-ah Mobile phone-ah, company product-
chhinchhiahnan- (sawi tur a tam lutuk) hman thin a ni.

Chutiang ni lova thil chhinchhiahna hmanrua apiang kan hlau dawn anih chuan school leh office hrang hranga hming ziahna bu register-te pawh hi kan hlauh tel a ngai ang. Galileo-a telescope-siamchhuah pawh kha a tirah chuan mi tam takin ramhuai hnathawhah an ngai. UID-hi chu i hlau lo phawt ang u.Pathianin a chhinchhiahna (symbol) dik tak a dah chu nangmah ngeiin lo chhiarchhuak zawk ang che : Ezekiela 20:12,20
- Vanhmingliana, Dawrpui

Tunlai Tlawmngaihna

| 0 comments ]

Mi thahnemngai tak takin Mizo tlawmngaihna chungchang hi vawi duai lo chanchinbuah an ziak tawh thin a, tawngkam dengkhawng deuh han hman chang pawhin thahnem ngaihna avang a ni tih kan hriat sak fo a tha awm e.

A nihna takah chuan tlawmngaihna hi hmanlai hun ang khan kan kengkawh zo meuh tawh lova, chhiatni thatniah pawh that leh that inlawm tlang kan ang ta ber mai ! Mi zawng zawng hi mahni buai buaiin kan buai theuh tawh a, chhiat that kan tawh tuma min buaipuitute chungah chauh lo chuan that chhuah ve harsa kan ti tan ta niin a lang. Mizo tlawmngaihna kan tih thin atang kha chuan danglam tak a lo ni ta.

Hetiang hi kan hun tawng a nih tak miau avangin chhiat tawh nikhuaah pawh khawtlang leh kohhran tana mi inhmang leh inhmang ve lem lote inkar chu a danglam viau tawh reng a ni. Thenkhat chuan mirethei leh mihausa inthliarna ang lek leka kan sawi laiin khawtlang leh kohhran tana inhmang deuh chhungkuaah chuan an retheihin awmzia a nei tak tak chuang lova, mi khawngaih leh ngaihven an hlawh tho thin. Khawtlang leh kohhrana lang ve ngailo chhungkuain chhiat an tawh tum hian khawtlang hruaitu te tan pawh a luhai thlak bik thin a, khawtlang anga mualpho palh hlauh avangin khawtlang hruaitute pawh an vir buaiin an mangang thei hle thin a ni.

Hetiang hi Mizo society-a awm awm lo tak a nih laiin kan hun tawng dan a nih tak miau siah chuan chhungkaw tin pawh kan inngaihtuah ngun a ngai ta hle mai. That leh that inlawm a nih mai loh chuan mi rilrua kan tlak nat miau loh chuan a tih dan tur tak pawh avang ta a nih hi.

Pi C.Lalramthangi kan chan ta

| 0 comments ]

Pi C.Lalramthangi kum-52 d/o Pu Raltawna (L) fanu ni turin 1959 April khan Mamit khuaah a lo pianga, an unau hi hmeichhia pahnih leh mipa pakhat an ni a, an unau zinga naupang ber a ni. kum 1980 khan Pu R.Lalbiakdika nen Mamit Presbyterian kohhranah an in neia, fa panga mipa pali leh hmeichhia pakhat a nei a, kum 1990-ah Mamit atangin Aizawlah an rawn pem chhova kum 1991 khan Aizawl Civil Hospital-ah IV grade hna hmu in, kum 1993 atangin Hospital quarter-ah chengin tun thlengin an awm chho ta a ni.
A NATDAN TLANGPUI : 2002 atangin a chhul lam a sawisel a, damdawiinah in entirin a chhulah Cancer a vei tih hmuhchhuah a ni a, a chhul paihin enkawl nghal a ni a, engemaw chen damthaa alan hnuah kum 2009 June thla vel atangin a natna lo chhuak lehin Doctor-te rawnna anga enkawl zui a ni a, 2010 March thla atangin a natna chuan zual lam pan chho ta zel in 23.5.2010 zan dar 9:00-ah min lo kalsan ta a ni.

Central Anti Drug Squad (CADS)

| 0 comments ]

CYMA chuan Kumpuan Thupui bawhzuina chi khat atana Ruihhlo Do Pawl pakhat - Central Anti Drug Squad (CADS) a siamte chuan May 29, 2010 (Inrinni) atang khan chak takin hma ala chho tan ta. A ni hmasa ber Inrinni kalta khan Parvon Spas mum 265, Ganja Kg. 1 & zial 21 leh Nitrosun mum 6 an man nghal a ni. Tun thlenga hriat theih china an man zat chu - Heroin Can 15, Proxyvon leh Parvon mum 5,000 chuang leh a chunga kan sawi tawh bakah ruihhlo a hman chi thahnem tak an man tawh a ni. Khawlaia ngampa taka ruihhlo zuar leh leite an tawmim leh tan ta.

CADS hi CYMA Treasurer Pu Lalngheta’n a kaihruai ang a, member mi 34 an awm dawn a ni. Heng member zingah hian Dawrpui Veng atangin Pu Laldailova, Zion Street leh Pu MS Dawngliana (Nanoa) te an tel. Pu R. Lalngheta, Convener chuan, tunlaia ruihhlo hluar chho zel avanga mipui ten YMA chu hma la leh tura ngenna a nasat em avanga CADS hi din a nih thu a sawi a. A tul angin ruihhlo tirem turin hma a lak chho zel tur thu leh zu chu an khawih vak lovang a, an kalkawngah khawih ngei a ngaih chuan an khawih a tul tur thu a sawi bawk. June 3, 2010 (Ningani) khan Excise Minister Pu J.H. Rothuama hoin hmalak dan tur leh thawhho dan tur an sawiho a, Minister hian an hmalakna atan Rs. 50,000/- a hlan.

Mimal, chhung tin leh a bikin YMA member-te chuan he Ruihhlo Do kawngah hian CADS hi finchhuah ila, tawiawm ila, an tha tichak turin kan theihna mual mualah tan ila ve ang u. YMA-in Ruihhlo a do hmasak khan nasa taka sawisel a ni a. Sawisel tute khan tha erawh an thawh tlem hle! A hmalakna (YMA) a han ti tawp a, a mak makin ruihhlo a hluar leh a, kan thalaite ruihhlo avangin an thi leh tan mek a ni. Tihdik loh palh (thahnemngaih luatah) chu awm lo thei a ni lo, insawisel mai lova in finchhuah a, intawiawm tlan hi Zoram mipuite tih tur niin a lang.

Dr. Lalsangluaia kan chan ta

| 0 comments ]

Dr. Lalsangluaia Sailo s/o Thangkima Sailo hi 24 December 1942-ah Chalrangah a lo piang a, Unau pianpui 19 a nei a, February 15, 1980-ah Lalhuliani d/o Lunghnema Ralte Electric veng nen in neiin fa panga an nei bawk.

Chalrang Lal fapa niin 1961-ah Govt Lunglei High School atangin Matric a Passed a, 1963-ah St Anthony’s College Shillong-ah P.U (Sc) a passed leh a, Assam Medical College Dibrugarh atangin MBBS 1968-ah a zo a, 1974 khan Eye Specialist a zir a, Mizo zinga a hmasa ber niin a zawh hnuah Assam sorkarah Registrar of Opthalmology hna a thawk leh a, 1976-ah Mizoramah Doctor hna a rawn zawm leh a, 1985 khan WHO buatsaihin Wills Eye Hospital Philadelphia (U.S.A)-ah training a zo leh a, kum 32 zet Mizoram Sorkar hnuaiah hlawhtling taka a thawh hnuah 2004 khan Director Hospital & Medical Education niin a pension ta a ni.

Khawtlang leh Kohhranah a phak ang tawkin a inhmang thin a, tuna a awmna Dawrpui Kohhranah Puitling Sunday Sikul zirtirtu leh Sermon rawngbawlna chelh mektu a ni a. Infiamna lamah pawh a bik takin Tennis-ah phei chuan a hun laia Mizoram Player tha ber pawl zing ami a ni pha ve a, 1992 Mizoram Lt. Governor Trophy-ah pawh khan a champion nghe nghe a ni
A NATDAN TLANGPUI : Kum 2002-ah CMC Vellore-ah thin (Liver) Cancer a ni tih hmuhchhuah a ni a, zai nghal niin a tul ang zelin a in enkawl chho a, 2005-ah a thin (Liver)-ah bawk hmuhchhuah leh anih avangin zai nawn leh a ni a, July 2009-ah CMC vellore-ah vek RFA tih leh a ni a, a natna alo danglam tak em avangin November 2009 leh March 2010-ah AMRI Hospital Kolkata-ah enkawl leh ani a, tha takin Aizawl lamah in enkawl turin an rawn haw leh a, May 22, 2010 (Inrinni) 12:30 PM-ah min lo kalsan ta a ni