Mit malh & Color blind

[ 20 June, 2010 | 1 comments ]

Mitmalh kan tih mai hi ‘night blindness’ an ti a, naupang (puiltingah pawh)-ah an awm tam bik a. Tlai thim tan tir, unau hmelhai vel lai hian khua an hmu fiah lo em em thin. Heng ho hi Vitamin A tlakchham vang a ni a. Tin, ka chhung te, lei sirte leh a vel pilh/na nei deuh rengte hi Vitamin A tlakchham vang hian a awm duh. Mizote hi mahni a damdawi ei mai ching kan nih avangin tam takin ka chhung pilh leh na hi pumpui tha lo vang niin an ring tlat a. Mahse a ni lo, Vitamin A leh C leh Folic Acid tlakchham vangte a ni ber zawk.

Chuvangin, pumpui damdawi naupang ei tir vak maite hi chin loh a tha. An ka chhung a na deuh reng a nih chuan khing damdawi khi eitir ve mai a tha. Tul lova naupang te te pumpui damdawi pek reng hian thil tha lo a siam zawk thei a. Heng ang hrang hrang hi dawra damdawi kher lo pawh ser thur te, serthlum te leh thei lam chi te ei tam tir a tha.

Tin, Color blindness hi naupang tam tak mit buaina a ni fo a. Heng ho hian rawng hring leh sen leh pawl hi an hmu hrang thei lova, mit hah deuhin an en a, luna te, luhai te alo awm phah thin a. Tunlai changkang tak Mobile phone hun tawhah hian Engineer-ho hian color blindness-te hi an ngaihtuah tel ve lo a ang hle. Handset hmai (Screen) reng reng rawng hring, sen leh pawl lam hlir an rawn hmang hi chu hriat chhuah hun nei ve se ka ti hle. Color blindness nei tan chuan black & white emaw a eng te en a nuam a. Naupang tam tak mit tihah chi deuh hlir mai Mobile Phone Company-ho hian an siam reng mai chu a nih hi! Heng avanga mit entir leh buai hi an tamin ka ring a ni.

Keimah hian color blindness ka neih avang hian handset nazawng hi ka hmang thei tlat lo; Mahse hemi hre silo a a changkang mit ngeih si loh kan lei tun tun reng mai a nih hi! Hetiang hi kan nih avangin mahni mil tur thil lei leh hman a tha ber. Handset kekawrah kan ak tlat a, a paina hman loh hi intih changkanaah kan ngai a nih chu. Tleirawl leh nu leh pa a paina nei duh awm ta reng reng lo mai hi nupui pasal an neih hunah an la hre mai ang. Naupai tan tir te tan hlei hlei a hlauhawm. Chuvangin, mahni him damna tur leh man to silo te hi kan ngaihtuah a ngai ta. Mimal hriselna kan ziah teuh tawhte kha zawm i tum hram hram ang u.
- Dr Thangchungnunga, MS (Ortho)

Pi Kapzawni kan chan ta

| 0 comments ]

Pi Kapzawni (K- 62) Canteen Kual (Pu Lalhmingliana Bldg) chu June 10, 2010 zan dar 8:40 khan Cancer natna avangin a boral. A tukah vuiliam a ni (Amah hi Tv. Lalhruaitluanga (Vala) Ex. Editor, Dawrpui News nu a ni).

Pi Lalliani kan chan ta

[ 16 June, 2010 | 5 comments ]

Pi Lalliani (87) w/o Upa Lalhmingthanga (L) (P&Sons) chu vawiin (16 June) chawhnu dar 2:15 khan Chuap natna avangin Shillong-ah a boral a. Naktuk (17 June) hian a fanu Pi Lalparliani awmna hmun Shillong-ah vui a ni ang.
Pi Lalliani Aizawl lama 'Ral Vui' hunserh chu a fapa Pu Thanglianchhunga, Zarkawt inah 17 June, 2:00 pm hian neih a ni ve ang.

A chanchin : Pi Lalliani hi Pu Tahnglula(L) leh Pi Chalthangi(L) te fanu niin 5th December, 1923 khan Thakthing Vengah a lo piang a, unau 9 zinga a milai a ni. Kum 1941 khan Lalhmingthanga s/o Pachhunga (P&Sons) Dawrpui nen inneiin fapa 3 leh fanu 4 an nei a ni.

Pi Lalliani hi Pu Lalhleia thusawi-ah thlarau lama piantharna changin khawngaihnaa chhandam kan nihna buaipuia auchhuahpui hmasa ber zinga mi a ni a. Aizawl leh a pawn lam thleng pawhin Krista thiltih vanga khawngaihna kan chan thu hi a tlangaupui thin a. He Pathian thu hian a nun a hneh hle a, a pasal leh a fapa a sun tum pawhin Kristian dik tak tawrh dan tur ni awm takin a tuar thiam em em a ni. A theihtawpin Kohhranah inhmangin Kohhran leh Bial-ah te pawh Kohhran Hmeichhe Chairman nihna a lo chelh ve tawh thin a ni.

Nu invawng tak niin, nu inchei fel leh fai, hmuh nuam lo leh bawrchhawr taka awm ngai lo a ni a. Nu kawm nuam leh midang, a bik takin dinhmun harsa zawka dingte hriatthiamna nei mi a ni. Nu rilru nghet, nu fing, rawn tlak, chhungkaw khalh ngiltu leh tu leh fa kilkawi thiam tak a ni a. Thil sawi fiah thiam tak, lainatna ngah tak, chhiatni thatnia inhmang tam, mahni tu leh fate mai nilo, midang tan pawha nu nih tling tak a ni.

A nat tan dan : Pi Lalliani hi nu pian tha, ei leh in lama insumthei tak niin, nu hrisel tak a ni a. A kum lo upat deuh hnuah hian taksa te chaklo deuhin a hriselna pawh a lo tla hniam ve ta deuh a. May 2009 khan Delhi-ah check up in a kal a, chuap chaklohna a nei tih hmuhchhuah a ni a. July atang khan a natna hian zual lam a pan deuh avangin in lamah enkawl a ni a. December thlaah Kolkata-ah a kal leh a, an lo haw lam chu ama duhthlanna ngeiin a makpa Prabat-a te inah a awm zui ta a ni. Hetah hian a natna enkawlna atana inmil tur leh remchang turin pindante pawh buatsaih sak a ni. A han tha lailawk leh thin deuh na in a tha chhuak thei tak tak lo va. Tun hnaiah khan zual lam a pan hret hret zel a, ni 16 June, 2010 chawhnu dar 2:30 khan chatuan rama chawl turin min lo kalsan ta a ni.

A nat chhung hian a titi tui ber chu Pathian thu a ni a. Thlamuang tak leh hlim takin a hun hnuhnung lam hi a hmang a. A chhe ber a thleng a nih pawhin a ruang la buai lova Shillong a phum mai a duh thu a sawi lang a. A u Lalhmingliana (L) an lo phum tawhna European thlanmual an tih mai, All Saints’ Cathedral Old Cemetary, Garrison Ground-a inphum an dil lawk chu remtihsak an nih avangin heta phum tur hian ruahmanna siam a ni ta a ni. He ruahmanna hi a damlaiin a hre hman vek a, mi dang phum an phal tawh lohna hmuna inphum an lo remti hi amah pawh a lawm viau nghe nghe a, rilru hahdam leh thlamuang takin a chawl thei ta a ni.

YMA Platinum Jubilee lawm ani

[ 15 June, 2010 | 7 comments ]

Vawiin 15th June, 2010 hi YMA Platinum Jubilee (Kum 75-na) anih angin Branch YMA pawhin hemi pual hian hun hlimawm tak nilengin a buatsaih a. Section hrang hrangte intihsiakna neiin a pum puiah Taitesena Section 1-na niin, Vanapa Section 2-na, Chawngbawla Section 3-na an ni. Meichher det tur tih erawhchu khua a that loh avangin det ani talo.






Platinum Jubilee lawmna atan hian Dawrpui Branch YMA Sports Sub Committee chuan 12th June khan Mizo High School Field-ah Section hrang hrangte tan Football Tournament puitling leh naupang kum 14 hnuailam tan a lo buatsaih tawh a, nilengin ruah sur hnuaiah hun hlimawm tak an lo hmang tawh a ni. Hei mai hi a la ni lova, 14th June zing karah khan Basketball Tournament Zarkawt Recreation Centre-ah a lo buatsaih tawh bawk a ni.

HA (Teeth)

[ 12 June, 2010 | 0 comments ]

Pathian min siam dan hi felfai tak a ni a, naute pawhin thil an ei ve theih nan hahlam (Ha lem or deciduous teeth) hi kum 1 hmain a rawn to a, an duh duh an seh ve thei a ni. Hemi hnu hian kum 6 an lo nih atangin Ha tak tak (permanent teeth) a lo to leh thin a. Chuvangin, a enkawl lam hi kan uluk a ngai a, nausen leh naupangte an kut an hman thiam atangin ha nawh zirtir a, thil ei zawha tui in tir ziah te, kamthuah te, la tawng thei lo pawh ni se an hre vek a, zirtir nghal ngei ngei tur a ni.

Hahlam tam tak a chhiat awlna em em chu, thilthlum, sweets, chocolate etc. an ei tam a, an kam an thuah leh lo a, hei hian a ti chhe thin a ni. Naute kum 1 lek pawh kam thuah leh thil ei zawh a tui ina thuah zirtir la, a thiam nghal mai ang. Taimak erawh a ngai. Tin, Ha hi Pathianin kan dam chhung a rei emaw rei lo emaw, daih tura a siam a ni a, a enkawl dan a dik loh vanga phawi ngai leh nget leh nate an ni thin a. Kan ka chhungah hian natna hrik hi a za tel fe an awm reng tih hriat tur a ni. Chuvang a nia, mihring seh reng reng a pun/pan deuh vek nachhan.
Thlai kan ching a, a lo to a, duat taka tui pek leh a bul vel tihfai that chu kan hna a ni ang hian, kum 100 chhung daih tura siam rawn chawr chhuak Ha hi naupan lai atanga enkawl zirtir tur. Ha-na leh ha-nget nei vak vakte hi kan Pathian thilsiam enkawl that peih loh vang a ni e. I taksa pum kha Lalpa duhzawnga fai leh thianghlima i siam chuan Ha na i nei mai mai lo ang.

Kan Ha var hi enamel an ti a, a khawk ve thei a, a nem ve thei bawk, hei pawh hi ei leh in kan uluk loh vang a ni. Tin, Ha kara tang thei thil ei chiam te, sa te pawh hi kan ei nasa lutuk a, kan Ha hi sa eina tura siam a ni chiah lova chuvangin kan chhum a, kan ei thei chauh a ni. Sa ei chi chuan ngho leh Ha tha tak an nei a, chhum ngai lovin an ei mai a ni.

Chuvangin kan Ha hi taksa zawng zawnga uluk taka tette atanga enkawl ngai a ni. Naupang tete zan mut dawnah Ha nawh thin a, a theih chuan zingah, chhunah, tlaiah pawh nawh leh thin tur. Hei hi kum 1 an pelh atang chuan zirtir ngei ngei la, an dam chhungin a theihnghilh tawh lo ang. Thingtlanga kalin, Ha nawhna ken loh pawhin thingtang, Neem tangte leh eng pawh Khiang tangte pawhin a nawh theih tihte zirtir a tha. I Ha-ah i nihna a lang.
- Dr Thangchungnunga, MS (Ortho)

John Lalrinawma kan chan ta

[ 06 June, 2010 | 7 comments ]

Tv. John Lalrinawma (Te-a) hi Upa Lalbiaktluanga leh Pi Lalthlamuani te fa tlum ber ni turin kum 1982 September ni 4 khan Civil Hospital, Aizawlah a lo piang a, unau 4 niin mipa 3 leh hmeichhia 1 an ni. Mikhual leh mi chanhaite an inchhung khura an chuankai chang pawhin biak that tawk loh leh aw ki sang hman a phal ngai lova, eng emaw tal thilpek tur a lo ngaihtuah ruai thin. Amah hi mi thilphal tak a ni a, a thil neih tawkah tu tan pawh engmah ui a nei ngai lo. An chhungkua chuan “Inlengte chhawntu” an ti mai thin.

Mizoram, a bik takin Aizawl thalaite ruitheih thilin a rawn tihchhiat runpui lai tak kha a tleirawl chhuah lai a ni a. Class-X a zir kumin he harsatna hian amah alo man ve ta a. A taksa pawhin nasa takin a tuar phah hle a ni.

A nun siamthat nan leh Pathian Thu a dawn theih nan tiin Camping hmun hrang hrangah a kal thin a. Chhandamna chungchangah - Lal Isua hi Lal leh Chhandamtuah pawmin tawngtai pawlahte a tang zui ve tawh thin a ni. Amaherawhchu hun lo kal zelah, atan setana thlemna do zawh a har leh fo thin.

A nat dan : Kum 2007 atang khan insawiselna a nei tan a. Damdawiinahte pawh lut fo thinin a chang phei chuan thi leh dam karah a awm tak meuh thin a ni, Lalpan tidamna chang thinin damdawiin a chhuahsan leh thin a ni. Durtlang Damdawi inah May 15, 2010 khan dahluh a ni a. Thisen unit 6 an lo pe a, a thatpui viauin a langa, a chhungte pawh an lawm hle a. Hemi hnu May 22 khan Vaivaenga Hospital (CARE)-ah sawn a ni a, Ultra Sound-a an han en chuan a thin lamah harsatna a lo nei a, a la a tla bawk a, a pumte puarin tui a lo tling bawk a ni.

Hetihlai hian mi thahnemngaiten tawngtaina leh Pathian Thuin an kawm reng a, ama ka ngeiin a Chhandamtu a pawm thu sawiin Lalpa ngaihdamna a dil nghal a, thlamuang taka a kal tur thu - “Tunah chuan Lalpa i hnenah ka lo kal e, nangin min lo pawm ang che” tih thu a sawi chuan thla a timuangin Lalpan a angchhungah a lo pawm ngei ang tih kan ring tlat a ni. June 1, 2010 (Thawhlehni) chawhma dar 10 khan amah hmangaihtu Lalpa Pathian hnenah min lo kalsan ta a ni.
Thlalak thenkhat